ويژگيهاي جغرافيايي و تاريخي شهرستان نقده :
نقده بر اساس دلايل و شواهد زياد بعلت وجود زمينهاي حاصلخيز و موقعيت نظامي آن ايجاد شده است . اين شهرستان مقصد مهاجرت و سكونت اقوام مختلفي مانند آشوريها، كردها و تركان بوده است . تا اينكه طايفه قره پاپاق يعني كلاه سياه كه در زمان فتحعلي شاه از قفقاز به ايران مهاجرت كرده بودند در جلگه وسيع سلدوز (سلدوز نامي قديمي و اسم قبيلهاي از مغولهاست) مسكن گزيدند و آثار باستاني فراواني در تپه و روستاي حسنلو در 12كيلو متري شمال شرقي نقده كشف شده است بطوري كه مردگان در حالت چمباتمه به خاك سپرده ميشدند. سفالهاي زيادي نظير قوريها، جام ها و ظروف ديگري با نقشهاي زيبا يافت شده است كه نشان ميدهد اين تمدنها به 2000 سال پيش از ميلاد مسيح بر مي گردند (تمدن تپه حسنلو به 7 قرن پيش از ميلاد مسيح برميگردد) و مربوط به طوايف مانا بوده است. تريرلوس از قبور سلاطين مسيحيت و سكائي در شمال جلگه نقده و متعلق به نيمه هزاره قبل از ميلاد است . دژ باستاني قلات گاه در شمال نقده مربوط به 900 سال قبل از ميلاد مسيح مي باشد .
ويژگي هايي سياسي و اداري شهرستان نقده :
شهرستان نقده در 100 كيلو متري جنوب و جنوب شرقي مركز استان آذربايجان غربي بين شهرستانهاي اروميه، اشنويه، پيرانشهر و مهاباد واقع گرديده است و از شمال به درياچه اروميه محدود ميگردد. اين شهرستان داراي دو بخش به نامهاي محمديار و مركزي است و چهار دهستان دارد. بخش محمد يار با دهستانهاي المهدي و حسنلو و بخش مركزي با دهستانهاي بيگم قلعه و سلدوز است.
ادامه مطلب...
تعداد شهرهاي تابعه : دو شهر( شهرنقده - شهر محمديار)
تعداد بخشهاي تابعه به تفكيك دهستانهاي مربوط : 2 بخش : بخش مركزي(دهستان سولدوز وبيگم قلعه) ، بخش محمديار ( دهستان حسنلو و شهرك المهدي )
شهرستان نقده در زماني كه بخشي از شهرستان اروميه بود سولدوز ناميده مي شد .
هر دو نام نقده و سولدوز ريشه هاي با مسمائي دارند.
الف – نقده :
نقي ده = يعني روستاي نقي . نقي نام نقي خان بوزچلو مالك زمان قاجار و حكومت پهلوي بود.
نغده = نوعي زيور آلات زنان قره پاپاق(قره پاپاق نام ايلي است كه بزرگ آن نقي خان بوزچلو بود) و هم
اكنون نيز در شهرستان نقده ساكن هستند.
نغاداي = نام فرمانده مغولي حاكم بر حيطه شهر نقده بوده است .
ب – سولدوز:
سولي دوز = دشت هموار و پر آب كه باتوجه به وجود دشت هموار و پر آب و حاصلخيز شهرستان همخواني
مناسب دارد .
سولدوز : نام فرمانده مغولي حاكم بر حيطه شهرستان نقده .
از اين ميان ( نقده = نقي ده و سولدوز = سولي دوز ) بسيار با مسمي مي نمايد .
اين شهرستان داراي جاذبه هاي متعددي براي جذب توريست دارد .
- دره سرسبزسلطان يعقوب ، كه درفصول بهاروتابستان پذيراي حضور طبيعت دوستان وكوهنوردان مي باشد و چشمه بالاي دره هر خسته از راه رسيده را بخود جلب مي نمايد ودرچهار كيلومتري جنوب شهر نقده و در جوار روستاي باليقچي قرار دارد.
- تفرجگاه يئددي گوز ، كه با مساعي فرمانداري و شهرداري بازسازي و همه ساله پذيراي جمع كثيري از
گردشگران مي باشد و داراي شهر بازي و كمپهاي اقامتي نيز مي باشد ودر 3 كيلومتري جنوب غربي شهر نقده و در قسمت شرقي سلطان يعقوب واقع است .
- ساحل سرسبز و پر از باغهاي ميوه رودخانه گدار از كوههاي غربي شهر اشنويه سرچشمه گرفته ودر حومه نقده از روستاي جاشيران شروع و با طي مسافتي بالغ بر20 كيلومتربه شهر نقده رسيده و از قسمت شمالي شهرمي گذرد و پس از طي15 كيلو متر به شهر محمديار رسيده واز وسط شهر گذشته و در نهايت با طي 15 كيلو متر ديگر به روستاي مميند منتهي و از آنجاوارد حومه روستاي داشخانه شده و به در ياچه اروميه سرازير مي شود لازم به ذكر است روستاي جاشيران در مسير جريان رودخانه اولين روستا و مميند آخرين روستاي شهرستان مي باشد .
- كوههاي سرسبز و داراي چشمه هاي پر آب اطراف شهركه اكثراً بصورت رشته كوه در قسمت جنوبي شهرستان قرار دارند.
- چشمه هاي جوشان و معدني شيخ معروف كه آب آن شافي امراض پوستي مي باشد ودر قسمت جنوب شرقي شهرستان واقع ودر كيلومتر پنجم سه راه محمديار بطرف مهاباد تابلوي راهنماي آن نصب شده است .
- ساحل درياچه اروميه كه در فصل تابستان پذيراي خيل عظيمي از مسافرين ميباشد و آثاراسكله بندر حيدر آباد هنوز هم در ساحل جنوبي درياچه كه حومه شهرستان نقده ميباشد جلب توجه مي نمايد.
- ساحل درياچه سد حسنلو كه قسمت شمال شرقي آن مسير جاده اروميه – نقده و مهاباد است و جاده اروميه نقده از قسمت شمال غرب آن نيز در دست احداث است و از طريق هر دو جاده مسافرين درياچه آب شور اروميه مي توانند به ساحل درياچه آب شيرين دسترسي داشته باشند .
- تالاب هاي بين المللي ، سيران گولي – يادگارلو – حسنلو – سولدوز گولي و… كه سالانه مأ من مناسبي براي پرندگان مهاجر و محلي مي باشند ودر قسمت شمال شرقي شهرستان واقع و از1 كيلومتري شرق سه راه محمديار شروع و تا ساحل درياچه اروميه پراكنده اند .
- تپه باستاني و تاريخي حسنلو كه جام زرين از آن تپه كشف شده است در 7 كيلومتري شمال شهر نقده قرار دارد و تپه در دست كاوش اسلام آباد كه در مسير تپه حسنلو و در فاصله 4 كيلومتري شهر است و 23 تپه كاوش نشده ديگر.
پل تاريخي مميند كه مربوط به دوره صفويان مي شود و درانتهاي حوزه شرقي شهرستان قرار دارد و فاصله آن از سه راه محمديار حدود 10 كيلومتر است .